اسکریپر چیست؟ (Scraper) اسکریپر باقدرت و پیچیدگی کمتر یکی از ماشینآلات عمرانی و برونشهری ساختوساز در پروژههای صنعتی جهت حمل مواد، تسطیح، تراز سازی، گودبرداری، حفاری، بارگیری و باراندازی است. اﺳﻜﺮﻳﭙﺮﻫﺎ با سرعتبالا و حداقل فعالیت دستی در زمینهای ﻋﺎری از سنگهای درﺷﺖ، ناهموار یا سنگلاخی، اقتصادیتر از بولدوزرها و گریدرها ظاهرشده و فاصله حمل متوسط را بهخوبی پوشش میدهند.
ازاینرو جزء تجهیزات سنگین و قدرتمند چندکارهای محسوب شده که برای حمل و انتقال موادی نظیر خاک، نخاله، ماسه، شن و سایر مواد سست صنایع ساختمانی، سدسازی، معدنی، عمرانی، اصلاح و بهسازی محیط (حمل و انتقال زبالهها و مواد زائد) و کشاورزی (احیای زمین)، عملکردی عالی را ارائه میدهد. در این مطلب از جرثقیل تهران با ما همراه باشید.
مشخصات فنی اسکریپر چیست؟
از مشخصات فنی اسکریپرها باید به حجم جام حدود ۷ تا ۴۵ مترمکعب، قدرت موتور ۱۷۵ تا ۹۵۰ اسب بخار و وزن ناخالص ۲۷.۲۴ تا ۷۲.۲۲ اشاره نمود. البته طول ۱۰.۱۳ تا ۱۶.۱۷ متر، عرض حدود ۲.۶ تا ۳.۹۱ متر و سرعت ۵۵ کیلومتر بر ساعت نیز از دیگر مؤلفههای قابلتأمل این دستگاه به شمار میروند. درنهایت از ظرفیت حدود ۶.۸ تا ۴۶ متر و ظرفیت انباشته ۸.۴ تا ۵۵ مترمکعبی این دستگاه نیز نباید صرفنظر نمود.
آشنایی با انواع اسکریپر:
اسکریپر برحسب نوع چرخ، کیفیت موتور و نحوۀ عملکرد دارای انواع مختلفی است. این تنوع به این ماشین اجازه داده تا در فضاهای کاری مختلف حضوری موفق را از خود به نمایش بگذارد.
- انواع اسکریپر برحسب نوع چرخ:
اسکریپرها در دو مدل چرخ زنجیری برای زمینهای ﻧﺮم و ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺣﻤﻞ ﻛﻢ (۱۰۰ الی ۱۲۰ متر) و چرخ لاستیکی برای زمینهای ناهموار و فاصله حمل بیش از ۳۰۰ متر موجود هستند.
- انواع اسکریپر برحسب نوع موتور:
در این تقسیمبندی اسکریپرها در دودسته کلی اسپیکرهای خودران مجهز به موتور جهت تولید قدرت حرکتی و اسکریپرهای نیازمند به اتصال به ماشینهایی مانند تراکتور بهمنظور ارائه عملکرد، عرضه میشوند.
- انواع اسکریپر برحسب نوع عملکرد:
اسکریپرهای تک موتوره دومحوری (Single-Engine Wheeled Scrapers) با مصرف سوخت کم و طراحی ساده، اسکریپرهای دوموتوره با جفت محور متحرک (Dual-Engine Wheeled Scrapers) دارای قدرت بالا و توان جابجایی حجم بیشتر خاک و اسکریپرهای یکسر گیردار (دومحوری) با هزینه کم و طراحی ساده از انواع اسکریپر برحسب نوع عملکرد هستند.
البته اسکریپرهای همکششی (Push-Pull Scrapers) با مصرف سوخت کمتر و قابلیت استفاده در زمینهای وسیع، اسکریپرهای بالابر (نقاله دار) (Elevating Scrapers) با کارایی مناسب در زمینهای مرطوب و چسبنده، اسکریپرهای سه محوری (Three axle Scrapers) باثبات بالا و ظرفیت حمل بیشتر و اسکریپر سوراخکن (Auger Scrapers) با عملکرد خوب در خاکهای چسبنده نیز در این دسته جای دارند.
اجزای تشکیلدهنده اسکریپر:
از اجزای تشکیلدهندۀ مهم اسکریپر باید به جام (bowl) ظرف بزرگ و منحنی در جلوی اسکریپر برای جمعآوری و حمل مواد، محفظه جلویی جام (Aprone) دیواره ورود مواد به درون جام و ﺻﻔﺤﻪ تخلیه کننده جام (Ejector) جهت دستیابی به امکان تخلیه کنترلشده مواد، اشاره نمود. البته این ماشین قدرتی با کارایی مطلوب دارای اجزای دیگری نیز بدین شرح میباشد.
- مخزن خاک هیدرولیکی یا مکانیکی قابل تنظیم
- تیغه فولادی برش با مقاومت عالی در فشار و ساییدگی در زیر مخزن خاک
- سیستم هیدرولیکی پیچیده جهت کنترل اجزای مختلف دستگاه مانند تیغه برش، مخزن خاک و تنظیم ارتفاع چرخها
- چرخها و محورها بهمنظور جابهجایی و کنترل اسکریپر
نحوه کار اسکریپر:
فعالیت اسکریپر در چهار مرحله اصلی انجام میشود. ابتدا بارگیری خاک با بالا بردن محفظه جلوی جام و قرار دادن تیغههای برش بر روی سطح، سپس حمل بار به محل موردنظر با فاصلهگیری جام از سطح زمین و بستن محفظه جلوی جام انجام میشود. در ادامه تخلیه بار به کمک صفحه تخلیه کننده جام و درنهایت بازگشت به محل بارگیری پس از قرارگیری جام در حالت مستقیم و بسته شدن محفظه جلوی جام و صفحه تخلیه، فرآیند کاری را تکمیل میکند.
مزایای به کارگیری اسکریپرها:
اسکریپرها با ظرفیت حمل بالای مواد، تیغه قابل تنظیم و موتور قدرتمند به انجام سریعتر عملیات کمک کرده و نیاز به بارگیری و حملونقل متعدد را کاهش میدهند که این امر منجر به صرفهجویی در زمان و هزینه میشود. طراحی خاص مخزن و جام و امکان کنترل هوشمند نیز از ریزش مواد در مسافتهای طولانی جلوگیری کرده و تطبیقپذیری با تجهیزات دیگر کار اپراتورها را راحت نموده است. این مزایا باعث شده که استفاده از اسکریپرها نقش مهمی در افزایش بهرهوری پروژهها در صنایع مختلف داشته باشد.
محدودیتهای عملکردی اسکریپر:
باوجود مزایای مختلف اسکریپرها، این دستگاهها همواره با محدودیتهای متعددی دستوپنجه نرم میکنند. عدم توانایی جابهجایی بار در فواصل و مسافتهای طولانی، وابستگی عملکرد بهینه به زمینهای هموار و صاف و کارایی ناقص در خاکهای بسیار چسبنده (خاکهای رسی و مرطوب) از مهمترین محدودیتهای عملکردی اسکریپرها به شمار میآیند. ولی مصرف سوخت بالا، نیاز به تعمیر و نگهداری مداوم، فضای زیاد برای عملیات، وزن سنگین و نیاز به قدرت زیاد برای بارگیری و جابهجایی نیز کارایی مطلوب اسکریپرها را تحت شعاع منفی خود قرار دادهاند.
نکات مدیریتی انواع اسکریپر:
به خاطر داشته باشید در جاده حمل نسبتاً تخت به طول متوسط اسکریپرهای نوع موتور یکسره گیردار و در جادههای حمل طولانی و ناهموار انواع سه محوره، سریعتر عمل میکنند. تمامی انواع اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ جهت کاهش زمان و بهرهمندی از نیروی واکشی ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺎ حتیالامکان در ﺳﺮاﺷﻴﺒﻲ بارگیری شوند. قبل از کار نیز خاکهای سخت را با شکافنده یا کلنگ زن خرد نمایید. البته قبل از هر اقدامی عرض جاده را نیز بررسی نموده تا بهاندازه کافی برای عبور اسکریپر عریض باشد.
اسکریپر و تقابل آن با دیگر ماشینهای صنعتی:
اسکریپرها به دلیل چندکاره بودن، بهراحتی جایگزین پنج ماشین صنعتی میشوند. این ماشینها شامل بولدوزر بهمنظور کندن خاک، لودر برای بارگیری، کامیون یا واگن جهت حمل، گریدر باتوان تسطیح و غلتک برای کوبیدن سطح هستند.
کلام آخر:
اسکریپرها ماشینآلات قدرتمندی هستند که در پروژههای عمرانی مختلف کاربرد دارند. بااینحال، انتخاب نوع اسکریپر مناسب به عوامل مختلفی، مانند نوع پروژه، قدرت موتور، حجم مواد موردنیاز، شرایط زمین و ظرفیت ماشین بستگی دارد.