دامپتراک یا کامیون کمپرسی چیست؟ گونهای کامیون هیدرولیکی یا مفصلی حمل بار غولپیکر دارای تحمل بارهای بسیار سنگین در شرایط سخت است. این کامیون برای ترابری و جابجایی موادی مانند شن، ماسه، سنگریزه و نخالههای معدنی و زبالههای تخریب بسیار ایدهآل میباشد. بدین ترتیب دامپتراک سازهای بینظیر و بسیار کاربردی و ابزاری کلیدی جهت اجرای پروژههای بزرگ صنعتی محسوب میشود.
آشنایی با انواع دامپتراک یا کامیون کمپرسی:
دامپتراک بر اساس محیط کار و ارتفاع، اندازه و حجم کلی دارای انواع مختلفی است که به این ماشین امکان مانور فراوانی را میدهد. با جرثقیل تهران به ارزیابی تنوع حاکم بر صنعت کامیونهای کمپرسی میپردازیم.
- انواع دامپتراک یا کامیون کمپرسی بر اساس محیط کار:
کامیون یا دامپتراک های عقب سفت (با انعطافپذیری محدود)، دامپتراک های زنجیری (مجهز به ریل برای زمینهای ناهموار شیبدار و یا لغزنده)، ریلی (دارای چرخ های ریلی برای حرکت بر ریلهای راهآهن)، بالابرهای جلو (دامپتراک های سایت با توانایی چرخش شدید و نوسان بالا) و زیرزمین (مناسب فعالیتهای زیرزمینی سخت) از انواع دامپتراک یا کامیون کمپرسی بر اساس محیط کار هستند.
- انواع دامپتراک یا کامیون کمپرسی بر اساس ارتفاع، اندازه و حجم کلی:
دامپتراک یا کامیون کمپرسی برحسب ارتفاع، اندازه و حجم کلی ماشین و همچنین ارتفاع از زمین و یا ارتفاع از کف تا لبه، دارای انواع مختلفی است. دامپتراک تخلیه ترانسفر (Transfer dump truck)، دامپتراک اسلاید (Side dump truck)، دامپتراک نیمه کمپرسی (Semi-trailer end dump truck)، کامیون کمپرسی پایین تریلر (Bottom dump truck) و دامپتراکهای آفرود (Off-road dump truck) از معروفترین دامپتراکها بر اساس حجم هستند. در ادامه به نمونههای دیگری از انواع دامپتراک بر اساس اندازه اشاره میکنیم.
- کامیون کمپرسی استاندارد یا دامپر استاندارد (Standard Dump Trucks):
کامیونهای کمپرسی استاندارد با ظرفیتی بین 10 تن تا 35 تن دارای یک جک هیدرولیک عمودی در جلوی بدنه و یک جک افقی باحالت اهرمی بین ریلهای بالا و پایین و لولا در عقب کامیون جهت حرکت راحت جعبه به سمت بالا و تخلیه بار (شن، ماسه و خاک) است.
- کامیون کمپرسی مفصلی یا کمرشکن (Articulated Dump Trucks):
کامیون کمپرسی مفصلی از دو قسمت کابین و جعبه تخلیه کمپرسی تشکیلشده که از طریق یک مفصل کمرشکن به هم متصل شدهاند. این کامیون توانایی چرخش دایرهوار دامپتراک به همراه کابین و چرخهای جلو به هنگام دور زدن را دارد.
- دامپتراکهای ثابت (Rigid Dump Trucks):
دامپتراکهای ثابت، ماشینهای سنگین باربری در جادههای معدنی با شرایط پایدار هستند که برای حملونقل مواد فوق سنگین در معادن و پروژههای بزرگ ساختمانی استفاده میشوند. این کامیونها دارای بدنه و شاسی ثابت، یکپارچه و محکمی بوده و برای حمل بار در شرایط سخت و ناهموار طراحیشدهاند.
- کامیون کمپرسی انتقال یا دامپر انتقال (Transfer Dump Trucks)
کامیونهای کمپرسی انتقال با یک تریلر جداگانه متصل به کامیون اصلی و جعبه تخلیه کمپرسی کمکی بهبودیافته، بهعنوان تریلرهای اسلم بنگ یا فشار بیرون نیز شناخته میشوند. جعبه تخلیه کمپرسی روی شاسی خود سوار و با یک ریل به کامیون متصل شده، بنابراین قادر است، بهطور مستقل جدا و رها شود.
- کامیون کمپرسی ساید (Side Dump Truck)
کامیونهای کمپرسی ساید مجهز به یک سیلندر هیدرولیکی جهت تخلیه راحتتر جعبه به طرفین بوده، بنابراین برای کار در فضاهای تنگ کارآمد است. ظرفیت باربری بالاترنسبت به دیگر نمونهها، ایمنی فراوان در هنگام تخلیه بار، عدم وجود خطر چپ شدگی و واژگونی، این کامیونها را در تعمیر و نگهداری جادهها و پروژههای حفاری کاربردی ساخته است.
- کامیونهای کمپرسی غیر جادهای (Off-Highway Dump Trucks)
کامیونهای کمپرسی غیر جادهای با ابعاد بزرگتر، جعبه تخلیه عریضتر و موتورهای قدرتمند بهطور خاص برای عملیات سنگین در شرایط دشوار خارج از جاده، پروژههای خاکبرداری بزرگ و محیطهای ناهموار طراحیشدهاند.
- دامپتراکهای خودران (Self-driving dump trucks)
دامپتراکهای خودران، بدون نیاز به راننده انسانی کار میکنند. این دامپتراکها با استفاده از حسگرها، نرمافزارها، کنترل از راه دور و فناوریهای هوش مصنوعی، مسیر خود را تعیین کرده و بهطور خودکار مواد را حمل مینمایند.
- سوپر دامپر (Super Dump Truck)
سوپر دامپرها با طراحی قوی و نوآورانه، ویژگیها و فناوری پیشرفته، ظرفیت بارگیری بسیار بالا، موتور قدرتمند با اسب بخار و گشتاور فوقالعاده، قابلیتها و عملکرد بینظیری را ارائه میدهند. سیستم کمپرس منحصربهفرد این کامیونها باعث تخلیه سریع، افزایش بهرهوری سوخت و به حداقل رساندن زمان عملیات و عملکرد بدون مشکل در زمینهای دشوار و ناهموار میشود. سیستم تعلیق پیشرفته ثبات و مانور پذیری را افزایش و سبب هندلینگ ایمن و کارآمد شده و ساختار آئرودینامیکی کشش و استهلاک را به حداقل رسانده و آلایندگی را کاهش میدهد.
اجزای تشکیلدهندۀ دامپتراک یا کامیون کمپرسی چیست؟
کامیون کمپرسی از اجزای مختلفی ازجمله موتور (الکتریکی یا دیزلی)، کابین (متشکل از تمام کنترلها برای رانندگی و کار) و اتاقک حمل مصالح یا جعبه تخلیه (از فولاد یا آلومینیوم)، شاسیها (ساختهشده از فولاد) تشکیلشده است. ولی سیستم هیدرولیکی (شامل یک پمپ هیدرولیک، سیال هیدرولیک، سیلندرهای هیدرولیک و شیرهای کنترل)، تایرها (شامل تایرهای جلو، جفت و تک) و سیستم تعلیق (فنرها و ترمزهای خلأ) نیز از اجزای مهم این کامیونها هستند.
ویژگیهای برتر دامپتراک یا کامیون کمپرسی:
اندازه و ظرفیت بالا (بزرگتر و سنگینتر از کامیونهای معمولی)، ساختار قدرتمند (چارچوبها و قطعات مستحکم تقویتشده) و موتورهای قدرتمند جهت ارائه قدرت و گشتاور لازم برای حمل بارهای سنگین از مهمترین ویژگیهای دامپتراک محسوب میشوند. ولی امکان تولید سفارشی برای سازگاری با محیطهای کاری متنوع (چندمنظورگی)، ساختار قوی و ظرفیت بارگیری بالا، افزایش بهرهوری و سادهسازی عملیات و تجهیز به ابزارهای ایمنی (دوربینهای عقب، سنسورهای نقطه کور و سیستمهای پیشرفته ترمز) نیز از ویژگیهای برتر این ماشین قدرتمند به شمار میروند.
کاربردهای دامپتراک یا کامیون کمپرسی:
کاربرد اصلی دامپتراکها بیشتر در معادن و جهت خاکبرداری در سطح وسیع میباشد. ولی این ماشینها به دلیل قدرت بالا و تنوع حیرتآور در عرصههای دیگری نیز به موفقیتهای چشمگیری نائل شدهاند.
- حفاری و حملونقل مواد ساختمانی و ساخت جاده
- حملونقل مقادیر بزرگ و حجیم مواد استخراجی مثل زغالسنگ
- مدیریت پسماند و بهداشت عمومی (جمعآوری و حملونقل زباله، مواد قابل بازیافت و سایر مواد فاضلابی در حجم گسترده)
- حملونقل کودها، محصولات کشاورزی، غلات و سایر محصولات در مزارع
- حضور در پروژههای توسعه زیرساختی مانند ساخت جادهها، پلها، تونلها و سدها
- کار در وضعیتهای بحرانی مثل فاجعههای طبیعی یا حوادث محیطی
- حملونقل مؤثر مواد سست (شن، ماسه، خاک و…)
- محوطهسازی و تحویل مصالح
- برفزدایی از جادهها در هوای زمستانی
سؤالات متداول:
1- شرکتهای مطرح تولیدکننده کامیون کمپرسی چه مواردی هستند؟
شرکتهای مطرح تولیدکننده کامیون کمپرسی شامل بلاز (Belaz)، کوماتسو (Komatsu)، کاترپیلار (Caterpillar) و لیبهر (Liebherr) هستند که درزمینۀ تولید ماشینآلات سنگین معدنی و ساختمانی فعالیت میکنند.
2- محدوده وزنی قابلتحمل توسط دامپتراک چه حجمی است؟
برخی از دامپتراکها بارهایی با وزن 90 تا 300 تن را حمل نموده، اما برخی دیگر فقط توانایی حمل 40 تا 100 تن رادارند. چراکه هدف این بوده که علاوه بر پوشش حجمهای بالا سرعت خوبی نیز داشته و همچنین بهرهوری مناسب و بازدهی ایدهآلی را از خود نشان دهند.
3- بزرگترین دامپتراک جهان چه نام دارد؟
بزرگترین دامپتراک جهان مدل BelAZ 75710 ساختهشده توسط شرکت بلاروسی BelAZ است. از ویژگیهای کلیدی این دامپتراک غولپیکر باید به ظرفیت بار 450 تن متریک (496 تن کوتاه)، ابعاد 20.6 متر طول، 8.16 متر ارتفاع و 9.87 متر عرض، قدرت موتور 4600 اسب بخار (دو موتور 16 سیلندر دیزلی) و حداکثر سرعت 64 کیلومتر در ساعت، اشاره نمود.